Kwam het coronavirus uit een Chinees laboratorium? De wetenschappelijke wereld beantwoordde die vraag altijd met ’zeer onwaarschijnlijk’, waardoor de labtheorie in de complottenhoek belandde. Maar dr. Fauci, de Amerikaanse Jaap van Dissel, lijkt het nu niet zo zeker meer te weten. Wat zijn de argumenten voor en tegen?

Anthony Fauci, directeur van het Amerikaanse RIVM, geeft toe dat hij niet overtuigd is dat de coronapandemie helemaal op een natuurlijke manier is ontstaan. „Ik denk dat we moeten blijven onderzoeken wat er in China is gebeurd”, zegt hij in Amerikaanse media.

Eerder was Fauci veel stelliger dat het virus in dierenpopulaties is ontstaan voordat het naar de mens oversprong. Het bewijs ’neigde er heel, heel sterk naar dat dit virus niet kunstmatig of opzettelijk kan zijn gemanipuleerd. Alles wijst er sterk op dat dit virus in de natuur is geëvolueerd en vervolgens is overgesprongen’, stelde hij. Maar nu zegt hij: „Het had ook iets anders kunnen zijn, en we moeten dat uitzoeken. Dat is de reden waarom ik volkomen voorstander ben van elk onderzoek dat naar de oorsprong van het virus kijkt.”

De labhypothese kent verschillende varianten. Sommige aanhangers denken dat Chinese virologen het coronavirus eigenhandig in elkaar hebben geknutseld, met wetenschappelijke of met boosaardige bedoelingen. Een mildere versie wil dat het virus weliswaar niet door Chinezen is gefabriceerd, maar wel per ongeluk is weggelekt uit het Wuhan Institute of Virology (WIV). Die verhalen doken direct op toen bleek dat de dierenmarkt in Wuhan, die aanvankelijk werd aangewezen als epicentrum, precies tussen twee grote vestigingen van het WIV lag. Daar lagen tenslotte tal van coronavirussen uit vleermuizen onder de loep.

Bat Woman

Shi Zheng-Li, ook wel Bat Woman genoemd, staat aan het hoofd van een onderzoeksgroep in WIV. Voorstanders van de labtheorie kijken graag naar haar als schuldige en wijzen erop dat zij een compleet programma draaide om coronavirussen besmettelijker te maken voor mensen. Dat onderzoek gebeurde in Wuhan bovendien niet onder het strengste veiligheidsregime.

„Het kan nog niet worden gezegd of Shi wel of niet Sars-CoV-2 genereerde in haar lab”, schrijft de Amerikaanse wetenschapsauteur Nicholas Wade. Onder meer omdat haar archieven tot nu niet toegankelijk zijn voor onderzoek. „Maar het lijkt erop dat ze in elk geval op de goede weg was om iets dergelijks te bouwen.”

Shi was aanvankelijk heel stellig dat het virus niet uit haar lab kon zijn gekomen. Maar in een interview biechtte ze toch op dat ze aanvankelijk enorm was geschrokken toen ze hoorde dat het virus was uitgebroken op een steenworp afstand van het WIV. Een paar slapeloze nachten waren het gevolg – was er niet toch iets verkeerd gegaan? Vervolgens, zegt ze, bleek dat Covid-19 genetisch helemaal niet leek op de vleermuisvirussen uit haar collectie. Ze haalde opgelucht adem. Blijkbaar had ze een ontsnapping uit het lab toch niet honderd procent uitgesloten.

Commissie WHO

De Nederlandse viroloog Marion Koopmans reisde als lid van een speciale commissie van wereldgezondheidsorganisatie WHO in februari naar China om te speuren naar de oorsprong. Hun eindconclusie: ontsnapping uit het lab was vrijwel uitgesloten.

Toch wil het hoofd van de WHO ook nader onderzoek. Het eerste team kreeg maar beperkt toegang tot Chinese gegevens en de teamleden kregen niet alle vrijheid om alles te bekijken wat ze wilden.

Er zijn meer redenen tot argwaan. Medewerkers van het Wuhan-lab kregen in november 2019 corona-achtige klachten, vlak voor de uitbraak. Dat meldde The Wall Street Journal op basis van Amerikaanse inlichtingenbronnen. China ontkende en stelde dat alle medewerkers waren getest op antistoffen tegen corona – niemand bleek ooit besmet te zijn geweest met Covid-19.

De Amerikaanse Nobelprijswinnaar David Baltimore schreef dat hij iets opmerkelijks had gevonden in het genoom van het virus. Het ging om een stukje genetische code dat belangrijk is voor het activeren van het virus in het menselijk lichaam. Volgens Baltimore leek het erop dat dit atypisch was voor coronavirussen, alsof het met opzet was ingevoegd tussen alle andere genen. Andere experts keken er toch weer anders tegenaan: volgens hen waren die genen toch niet zo afwijkend van wat er in de natuur wordt aangetroffen.

Voetafdrukken

Opmerkelijk is ook dat er tot nu toe geen sporen zijn gevonden van een natuurlijke oorsprong van het Sars-CoV-2-virus. Bij eerdere coronavirussen, zoals sars1 en mers, waren die voetafdrukken wel binnen een paar maanden gevonden. China heeft groot belang om die sporen ook van Sars-CoV-2 te vinden. Toch is nog steeds niet de oorspronkelijke vleermuispopulatie boven water waar het virus begon, zo schrijft Nicholas Wade. Een variant die erop lijkt, is gevonden in een vleermuizengrot in de provincie Yunnan, maar hét Sars-Cov2-virus lijkt nog steeds uit de lucht te zijn komen vallen eind december 2019 in Wuhan.

Experts zien hier en daar wel vingerwijzingen voor mensenwerk. Toch is er nog steeds geen enkel hard bewijs dat het coronavirus is gemaakt of bewaard in een Chinees laboratorum of daaruit – per ongeluk of expres – is weggelekt. Maar bewijs van een natuurlijke oorsprong ontbreekt ook. Misschien zullen we het nooit weten. „Al met al heeft China de schijn wel een beetje tegen”, zegt de Nederlandse viroloog Peter Rottier van de Universiteit Utrecht, die vaak naar het WIV-lab reisde. „Maar ik ben ervan overtuigd dat het niet meer is dan het noodlot.”

Bron: Telegraaf.nl