Hoewel duidelijk sprake is van een toename van de oversterfte in Nederland, blijft tot nu toe onduidelijk wat hiervan de oorzaak is. In welke mate speelt corona hier een rol of de vaccinatie tegen covid? Dat moet zo snel mogelijk worden achterhaald, stellen Ronald Meester en Eline van den Broek – Altenburg.

Op 1 december 2021 nam de Tweede Kamer met algemene stemmen de motie-Omtzigt aan over een onafhankelijk academisch onderzoek naar de huidige oversterfte. Tot op heden is aan deze motie geen gehoor gegeven door het kabinet. Vanwege de urgente situatie vinden we dit opmerkelijk en eigenlijk onverantwoord.

In de loop van december liep de oversterfte nog verder op, tot ongeveer 1.200 mensen per week, zo blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De oorzaken voor deze hoge sterfte zijn onduidelijk: het zouden gedeeltelijk (wel of niet geregistreerde) coronaslachtoffers kunnen zijn, het zou gerelateerd kunnen zijn aan uitgestelde zorg, maar we kunnen ook niet uitsluiten dat de massavaccinaties er iets mee te maken hebben. Immers: recent onderzoek toont aan dat het op basis van de huidige gegevens niet uit te sluiten is dat vaccinaties naast beschermend ook tot op zekere hoogte riskant zijn boven de 65 jaar. Tijdens de maand december, waarin opnieuw lockdownmaatregelen werden ingevoerd, zou de verwachting zijn dat oversterfte juist afneemt. Door het gebrek aan brondata is niet vast te stellen wat het effect van de maatregelen op de sterfte is.

Uit internationaal onderzoek blijkt dat er een grote diversiteit is in de verhouding tussen oversterfte en covid-19-gerelateerde sterfte. In sommige landen, zoals bijvoorbeeld Mexico, zien we hoge sterfte en een relatief laag aantal coviddoden. In andere landen zien we hele andere verhoudingen. Deze verhouding geeft deels aan hoe goed het land de piekcapaciteit in de zorg aankan, en deels hoe groot het probleem van covidgerelateerde sterfte is in relatie tot andere problematiek.

Met de unaniem door de Kamer ondersteunde motie verzocht Pieter Omtzigt de regering zo snel mogelijk een academisch onderzoek te starten om te achterhalen wat de oorzaken zijn van de hoge sterfte in Nederland. In een tijd waarin vaccinatiedrang en -dwang hoog op de Nederlandse en Europese politieke agenda prijkt, moet het vanzelfsprekend zijn dat de overheid allereerst en zonder verder uitstel werk maakt van de uitvoering van de motie-Omtzigt.

Privacy

We dringen daarom aan op een onafhankelijk onderzoek, uitgevoerd door enkele statistici, medici, data-analisten en gezondheidswetenschappers, die daarvoor toegang dienen te krijgen tot alle brondata, uiteraard met goede waarborg voor privacy. Het gaat om brondata met betrekking tot demografische gegevens (zoals leeftijd, geslacht, BMI), sociaal-economische gegevens (zoals inkomen), vaccinatiestatus, bijwerkingen, comorbiditeiten, en alle gegevens over mogelijke ziekenhuisopnamen. Tot nu toe heeft de overheid deze data niet beschikbaar gesteld en daarmee heeft ze onderzoek naar de opmerkelijke sterfte onmogelijk gemaakt.

Dit onderzoek is noodzakelijk om vast te stellen wat de klinische oorzaken zijn van de oversterfte, wat het effect van de coronamaatregelen is, of er bepaalde groepen in de samenleving disproportioneel geraakt worden, en hoe Nederland ‘presteert’ ten opzichte van de door ons omringende landen. Het is mogelijk dat een gedeelte van de oversterfte onverklaard blijft, maar we moeten er alles aan doen om er zoveel mogelijk van te begrijpen.

Alleen wanneer we meer weten over de mogelijke oorzaken van de hoge sterfte, kunnen we mogelijk de onrust wegnemen en de juiste politieke, medische en maatschappelijke beslissingen nemen. Bij een ongeluk met tien of honderd doden volgt altijd een onderzoek en het gaat hier om veel grotere aantallen. Het lijkt ons daarom onverantwoord nog langer met dit onderzoek te wachten.

Bron: Volkskrant.nl